Paweł Radkowski, Urszula Salak, Wiktor Jakub Kaczmarek, Justyna Opolska, Hubert Oniszczuk, Marek Gowkielewicz

Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego w ciąży i w okresie poporodowym. Aktualny stan wiedzy

 

2025-09-12

Przedmiot badań. Niniejszy artykuł dotyczy nadciśnienia tętniczego w ciąży, jednego z najpoważniejszych powikłań okresu ciąży i porodu. Obejmuje on zarówno nadciśnienie przewlekłe, jak i nadciśnienie rozwijające się w czasie ciąży (nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy, rzucawka). Przedstawiono klasyfikację, patofizjologię oraz hemodynamiczne zmiany zachodzące u kobiet ciężarnych. Omówiono także rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia farmakologicznego zgodnie z aktualnymi wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ang. European Society of Hypertension, ESH), Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ang. European Society of Cardiology, ESC).

Cel badań. Celem pracy było przedstawienie aktualnej wiedzy na temat patogenezy, klasyfikacji oraz leczenia nadciśnienia tętniczego w ciąży. Omówiono konsekwencje niekontrolowanego nadciśnienia dla zdrowia matki i dziecka, porównano dostępne metody terapeutyczne oraz przeanalizowano aktualne wytyczne ESH, ESC, oraz inne wytyczne amerykańskie i polskie. Uwzględniono także metody pomiaru ciśnienia, kryteria diagnostyczne i bezpieczeństwo stosowania leków przeciwnadciśnieniowych w okresie ciąży i przed jej rozpoczęciem.

Materiał i metody. Przegląd piśmiennictwa został przeprowadzony wykorzystując bazę PubMed, gdzie wyszukiwano artykuły zawierające słowa kluczowe: „hypertension”, „pregnancy”, „pharmacology of hypertension in pregnancy” oraz „hypertension in pregnancy”. Uwzględniono publikacje przeglądowe oraz oryginalne, dotyczące farmakoterapii nadciśnienia tętniczego w ciąży. Z analizy wykluczono streszczenia konferencyjne, listy do redakcji, komentarze oraz artykuły o charakterze opiniotwórczym.

Wyniki. W pracy wykazano, że odpowiednio dobrana i wcześnie wdrożona terapia przeciwnadciśnieniowa znacząco redukuje ryzyko powikłań takich jak: przedwczesny poród, rzucawka, niska masa urodzeniowa noworodka oraz zgon matczyny. Labetalol, długodziałająca nifedypina oraz metyldopa zostały uznane za leki pierwszego wyboru w leczeniu umiarkowanego i ciężkiego nadciśnienia. Leki takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ang. angiotensin-converting enzyme inhibitors, ACEI), spironolakton i eplerenon uznano za potencjalnie toksyczne. Nie znajdują one miejsca w nowoczesnych schematach leczenia. W sytuacjach nagłych rekomenduje się leczenie dożylne o szybkim początku działania. Farmakoterapia powinna być poprzedzona oceną ryzyka, a leczenie dostosowane do indywidualnej sytuacji klinicznej pacjentki.

Wnioski. Nadciśnienie tętnicze w ciąży wymaga szczególnego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego. Kluczowe jest wczesne wykrycie zaburzenia, dokładna klasyfikacja oraz wdrożenie leczenia opartego na aktualnych wytycznych. Odpowiednia kontrola ciśnienia może znacząco poprawić rokowanie zarówno matki, jak i dziecka. Bardzo istotna jest współpraca interdyscyplinarna (ginekolog, hipertensjolog, neonatolog) dla minimalizacji ryzyka powikłań. Aktualne wytyczne z 2024 r. ujednolicają podejście terapeutyczne i podkreślają znaczenie indywidualizacji terapii.

Słowa kluczowe: nadciśnienie indukowane ciążą, stan przedrzucawkowy, leki przeciwnadciśnieniowe, terapia farmakologiczna.

© Farm Pol, 2025, 81(1): 31–41

Pharmacotherapy of Hypertension in Pregnancy and the Postpartum Period: Current State of Knowledge

Research Subject. This article deals with hypertension in pregnancy, one of the most serious complications of pregnancy and childbirth. It covers both chronic hypertension and hypertension developing during pregnancy (gestational hypertension, pre-eclampsia, and eclampsia) and presents the classification, pathophysiology, and hemodynamic changes in pregnant women. The article also discusses recommendations for diagnosis and pharmacological treatment in accordance with the current guidelines of the European Society of Hypertension (ESH) and the European Society of Cardiology (ESC).

Objective of Research. The purpose of this study was to present current knowledge on the pathogenesis, classification, and treatment of hypertension in pregnancy. It also focuses on the consequences of uncontrolled hypertension for the mother’s and child’s health, compares available therapeutic methods, and analyzes current ESH, ESC, and other American and Polish guidelines. The article also considers blood pressure measurement methods, diagnostic criteria, and the safety of antihypertensive drugs during pregnancy and before conception.

Material and Methods. The authors conducted a literature review using the PubMed database, where articles containing the keywords “hypertension”, “pregnancy”, “pharmacology of hypertension in pregnancy”, and “hypertension in pregnancy” were searched. In the analysis, the study included reviews and original publications on pharmacotherapy of hypertension in pregnancy and excluded conference abstracts, letters to the editor, commentaries, and opinion articles.

Results. The study showed that appropriately selected and early implemented antihypertensive therapy significantly reduced the risk of complications such as preterm labor, eclampsia, low neonatal birth weight, and maternal death. Labetalol, long-acting nifedipine, and methyldopa have been recognized as first-line drugs for the treatment of moderate to severe hypertension, while drugs such as angiotensin-converting enzyme inhibitors (ACEI), spironolactone, and eplerenone were considered potentially toxic. They have no place in modern treatment regimens. In emergency situations, intravenous treatment with a rapid onset of action is recommended. Pharmacotherapy should be preceded by risk assessment, and treatment should be tailored to the patient’s individual clinical situation.

Conclusions. Hypertension in pregnancy requires a special diagnostic and therapeutic approach. Early detection of the disorder, accurate classification, and implementation of treatment based on current guidelines are crucial. Adequate control of blood pressure can significantly improve the prognosis of both mother and child. Interdisciplinary cooperation (gynecologist, hypertensiologist, neonatologist) for minimizing the risk of complications is very important. The current 2024 guidelines standardize the therapeutic approach and emphasize the importance of individualizing therapy.

Keywords: Hypertension, pregnancy-induced, pre-eclampsia, antihypertensive agents, drug therapy.

© Farm Pol, 2025, 81(1): 31–41