Sylwia Beata Klasik-Ciszewska

Chryzyna jako naturalny związek polifenolowy wspierający zdrowie człowieka

 

2025-12-11

Wprowadzenie. Chryzyna jako naturalny związek chemiczny pochodzenia roślinnego stanowi przedmiot wielu badań. Występuje głównie w produktach pochodzenia pszczelego (miód, propolis), ale również w różnych surowcach zielarskich, a także w warzywach, owocach i grzybach. Jest związkiem polifenolowym, należącym do grupy flawonoidów. Chryzynie przypisuje się wiele działań farmakologicznych. Do najistotniejszych zalicza się działanie neuroprotekcyjne, hepatoprotekcyjne, nefroprotekcyjne, kardioprotekcyjne, przeciwnowotworowe i przeciwwirusowe. Większość z wykazanych aktywności wynika z jej właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Chryzyna wpływa na aktywność czynników transkrypcyjnych, czynników wzrostu, kinaz, cząsteczek adhezyjnych, cytokin, czynników związanych z autofagią, przeciwutleniaczy, szlaków biochemicznych stresu oksydacyjnego, enzymów i markerów związanych z apoptozą komórek.

Cel pracy. Podsumowanie aktualnego stanu wiedzy na temat chryzyny jako substancji wspierającej zdrowie człowieka. W przeglądzie zwrócono uwagę na powszechność występowania chryzyny w produktach spożywczych oraz surowcach zielarskich. Wskazano również na jej możliwe działania lecznicze, wśród których najistotniejsze wydaje się działanie przeciwnowotworowe i przeciwzapalne.

Metodyka badań. Przegląd piśmiennictwa został przygotowany przy wykorzystaniu baz danych Scopus, PubMed i Google Scholar. Wykorzystano 56 artykułów naukowych pełnotekstowych, recenzowanych, w języku angielskim i polskim. W przeglądzie nie uwzględniono stron internetowych, monografii, doniesień zjazdowych, konferencyjnych czy pozycji książkowych.

Wyniki i wnioski. W przeglądzie wskazano na powszechność występowania chryzyny zarówno w produktach pochodzenia pszczelego, jak i w surowcach zielarskich i żywności. Opisano budowę chemiczną chryzyny i jej metabolizm. Wskazano na powiązanie budowy tego związku z jego aktywnością biologiczną, a szczególnie działaniem antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Przedstawiono wyniki wybranych badań (przeprowadzonych w warunkach in vivo i in vitro), które potwierdzają szerokie spektrum działania chryzyny. Zwrócono również uwagę na niską biodostępność chryzyny oraz na potrzebę przeprowadzenia badań potwierdzających lub wykluczających potencjalną toksyczność tego flawonoidu. Do pełnego scharakteryzowania omawianej substancji czynnej konieczne byłoby przedstawienie wszystkich poznanych i opisanych w literaturze molekularnych mechanizmów odpowiedzialnych za jej aktywność farmakologiczną, ze zwróceniem uwagi na dawki odpowiedzialne za te działania.

Słowa kluczowe: chryzyna, działanie przeciwzapalne, antyoksydant, działanie przeciwnowotworowe.

© Farm Pol, 2025, 81(5): 293–300

Chrysin as a natural polyphenolic compound that supports human health

Introduction. Chrysin, a natural chemical compound of plant origin, has been the subject of numerous studies. It occurs primarily in bee products (honey, propolis), but also in various herbal raw materials, as well as in vegetables, fruits, and mushrooms. It is a polyphenolic compound belonging to the flavonoid group. Chrysin has been attributed to numerous pharmacological activities. The most significant include neuroprotective, hepatoprotective, nephroprotective, cardioprotective, anticancer, and antiviral effects. Most of the demonstrated activities stem from its antioxidant and anti‑inflammatory properties. Chrysin influences the activity of transcription factors, growth factors, kinases, adhesion molecules, cytokines, autophagy-related factors, antioxidants, biochemical pathways of oxidative stress, enzymes, and markers associated with cell apoptosis.

Objective. A summary of the current state of knowledge on chrysin as a substance supporting human health. The review highlights the widespread occurrence of chrysin in food products and herbal raw materials. It also highlights its possible therapeutic effects, the most significant of which appear to be its anticancer and anti‑inflammatory effects.

Research methodology. The literature review was conducted using the Scopus, PubMed, and Google Scholar databases. Fifty-six full-text, peer-reviewed scientific articles were used, in English and Polish. Websites, monographs, congress and conference proceedings, and books were not included in the review.

Results and conclusions. The review highlights the widespread occurrence of chrysin in both bee products and herbal raw materials and foods. The chemical structure of chrysin and its metabolism are described. The link between this compound’s structure and its biological activity, particularly its antioxidant and anti-inflammatory effects, is demonstrated. The results of selected studies (conducted in vivo and in vitro) confirming chrysin’s broad spectrum of activity are presented. The low bioavailability of chrysin and the need for studies confirming or ruling out the potential toxicity of this flavonoid are also highlighted. A complete characterization of this active substance would require a presentation of all known molecular mechanisms responsible for its pharmacological activity described in the literature, with particular attention to the doses responsible for these effects.

Keywords: chrysin, antioxidant, anti-inflammatory effect, anticancer effect.

© Farm Pol, 2025, 81(5): 293–300