Joanna Czerniel

Atopowe zapalenie skóry u dzieci – miejscowa terapia glikokortykosteroidami i perspektywy zastosowania kannabidiolu – systematyczny przegląd literatury

2025-12-30

Przedmiot badań. Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, która charakteryzuje się łuszczącymi się, swędzącymi zmianami wypryskowymi i dotyczy nawet 20% dzieci. Najczęściej ujawnia się między 3. a 6. miesiącem życia. Przyczyny AZS są złożone, wieloczynnikowe i obejmują silną predyspozycję genetyczną oraz wiele mechanizmów immunologicznych. Wszystkie one prowadzą do dysfunkcji naskórka i stanu zapalnego wywołanego przez limfocyty T. Do głównych objawów należą silne swędzenie i nawracający charakter choroby. Pomimo dostępności terapii pozwalających na złagodzenie objawów oraz poprawę jakość życia pacjentów, wciąż brakuje skutecznej metody leczenia przyczynowego tej jednostki chorobowej.

Cel badań. Niniejsza praca ma na celu omówienie aktualnego stanu wiedzy na temat miejscowych terapii AZS u dzieci za pomocą miejscowych glikokortykosteroidów (mGKS). Praca skupia się na potencjalnym zastosowaniu kannabidiolu (CBD) oraz technologii nanoemulsji w kontekście leczenia tej jednostki chorobowej.

Materiał i metody. Kwerendę piśmiennictwa przeprowadzono w dwóch elektronicznych bazach danych PubMed and Scopus używając połączenia słów „glucocorticoids” i „nanoemulsion” oraz „cannabidiol” i „atopic dermatitis”.

Wyniki. mGKS stanowią leczenie pierwszego rzutu w terapii stanów zapalnych u dzieci w przebiegu zaostrzeń AZS. Niewłaściwe stosowanie tej grupy leków może jednak powadzić zarówno do miejscowych, jak i ogólnoustrojowych działań niepożądanych, przy czym dzieci są szczególnie na nie narażone ze względu na budowę skóry sprzyjającą zwiększonemu gromadzeniu się mGKS. Z tego względu rośnie zainteresowanie alternatywnymi strategiami terapeutycznymi, w tym zastosowaniem substancji naturalnych o potencjale przeciwzapalnym, takich jak CBD, które mogłyby wzmocnić działanie mGKS i tym samym potencjalnie umożliwić zmniejszenie stosowanych dawek mGKS. Ponadto coraz większą uwagę poświęca się nowoczesnym systemom dostarczania leków, w tym nanoemulsjom, które pozwalają zwiększyć rozpuszczalność i biodostępność słabo rozpuszczalnych substancji czynnych, takich jak mGKS i CBD.

Wnioski. W leczeniu AZS u dzieci wciąż istnieje potrzeba opracowania bezpiecznych i skutecznych terapii, ponieważ obecne leki, zwłaszcza mGKS, mogą powodować liczne działania niepożądane. Poszukiwane są alternatywy, takie jak naturalne substancje przeciwzapalne w tym CBD, oraz zastosowanie technologii nanoemulsji w celu poprawy skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. Takie podejście może zwiększyć komfort i jakość życia pacjentów, ja również bezpieczeństwo terapii.

Słowa kluczowe: glikokortykosteroidy, atopowe zapalenie skóry, kannabidiol, nanoemulsja.

© Farm Pol, 2025, 81(6): 369–377

Atopic dermatitis in children – topical glucocorticoids therapy and prospects for the use of cannabidiol – a systematic review

Subject of research. Atopic dermatitis (AD) is a chronic inflammatory skin disease characterized by scaly, itchy eczematous lesions, affecting up to 20% of children. It most often manifests between 3 and 6 months of age. The causes of AD are complex and multifactorial, involving a strong genetic predisposition and multiple immune mechanisms. All of these lead to epidermal dysfunction and inflammation caused by T lymphocytes. The main symptoms include severe itching and the recurrent nature of the disease. Despite the availability of therapies to alleviate symptoms and improve patients’ quality of life, there is still no effective causal treatment for this disease entity.

Research objective. This paper aims to discuss the current state of knowledge on topical therapies for AD in children using topical glucocorticoids (tGSCs). The paper focuses on the potential use of cannabidiol (CBD) and nanoemulsion technology in the context of treating this disease entity.

Materials and methods. A literature search was conducted in two electronic databases, PubMed and Scopus, using a combination of the terms “glucocorticoids” and “nanoemulsion” or “cannabidiol” and “atopic dermatitis”.

Results. tGSCs are the first-line treatment for inflammation in children with exacerbations of AD. However, improper use of this group of drugs can lead to both local and systemic side effects, with children being particularly vulnerable due to the structure of their skin, which promotes increased accumulation of tGSCs. For this reason, there is growing interest in alternative therapeutic strategies, including the use of natural substances with anti-inflammatory potential, such as CBD, which could enhance the effect of tGSCs and thus potentially reduce the doses of tGSCs used. In addition, increasing attention is being paid to modern drug delivery systems, including nanoemulsions, which increase the solubility and bioavailability of poorly soluble active substances such as tGSCs and CBD.

Conclusion. There is still a need to develop safe and effective therapies for the treatment of AD in children, as current medications, especially tGSCs, can cause numerous side effects. Alternatives are being explored, including natural anti-inflammatory substances such as CBD, and the use of nanoemulsion technology to enhance the efficacy and safety of treatment. This approach may improve patient comfort, quality of life, and the safety of therapy.

Keywords: nanoemulsion, cannabidiol, atopic dermatitis, glucocorticoids.

© Farm Pol, 2025, 81(6): 369–377