Krzysztof Jakimów, Jakub Ciesielka, Anna Mazur, Łukasz Ważny, Bożena Gabryel
Cardiovascular drugs preventing endothelial dysfunction
2025-12-30
Leki sercowo-naczyniowe zapobiegające dysfunkcji śródbłonka
Przedmiot badań. Dysfunkcja śródbłonka naczyniowego odgrywa ważną rolę w patogenezie chorób sercowo-naczyniowych, w tym miażdżycy i nadciśnieniu tętniczym. Leki sercowo-naczyniowe stanowią ważną opcję terapeutyczną, która umożliwia utrzymanie prawidłowej funkcji komórek śródbłonka poprzez zachowanie balansu między wazodylatacją a wazokonstrykcją.
Cel badań. Celem niniejszej pracy przeglądowej jest przedstawienie obecnego stanu wiedzy dotyczącego wpływu leków sercowo-naczyniowych na zapobieganie dysfunkcji śródbłonka naczyniowego.
Metodologia. Przegląd narracyjny przeprowadzono przy użyciu elektronicznych baz danych (PubMed, Scopus i Google Scholar). W strategii wyszukiwania wykorzystano odpowiednie słowa kluczowe związane z dysfunkcją śródbłonka i lekami sercowo-naczyniowymi. Uwzględniono badania oryginalne, przeglądy systematyczne, przeglądy narracyjne i metaanalizy, których pełny tekst był dostępny.
Wyniki i dyskusja. Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ramipryl i zofenopryl), beta-blokery (nebiwolol i karwedilol), blokery kanału wapniowego (amlodypina) i statyny należą do podstawowych grup leków stosowanych w leczeniu chorób sercowo-naczyniowych. Ich działanie ujawnia się poprzez balansowanie śródbłonkowych mechanizmów rozkurczających naczynia oraz tych mogących powodować ich skurcz. Chronią śródbłonek naczyniowy poprzez poprawę dostępności czynników rozkurczających pochodzących ze śródbłonka, wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające, regulują w dół ekspresję cząsteczek adhezyjnych i aktywują komórki progenitorowe śródbłonka. Niektóre z tych leków są stosowane w celu zmniejszenia aktywności metaloproteinaz, hamowania utleniania cholesterolu lipoprotein o niskiej gęstości oraz obniżenia stężenia czynników prozakrzepowych w surowicy.
Wnioski. Wprowadzenie nowych środków chroniących śródbłonek powinno stanowić integralną część strategii terapeutycznych ukierunkowanych na śródbłonek, zmniejszając w ten sposób zachorowalność i śmiertelność związaną z chorobami sercowo-naczyniowymi. Wytyczne leczenia powinny uwzględniać działanie ochronne, jakie leki sercowo-naczyniowe mają na komórki śródbłonka.
Streszczenie: tlenek azotu, statyny, inhibitory ACE, beta-blokery, dysfunkcja śródbłonka, śródbłonek naczyniowy, choroby sercowo-naczyniowe.
© Farm Pol, 2025, 81(6): 359–368
Cardiovascular drugs preventing endothelial dysfunction
Subject of research. Vascular endothelial dysfunction plays an important role in the pathogenesis of cardiovascular diseases, including atherosclerosis and hypertension. Cardiovascular drugs are an important therapeutic option that allows the maintenance of normal endothelial cell function by preserving the balance between vasodilation and vasoconstriction.
Research objective. The aim of this narrative review is to present the current state of knowledge on the effect of cardiovascular drugs on the prevention of vascular endothelial dysfunction.
Methodology. A literature review was conducted using electronic databases (PubMed, Scopus, and Google Scholar). The search strategy used relevant keywords related to endothelial dysfunction and cardiovascular drugs. Original research, systematic reviews, narrative reviews, and meta‑analyses with full-text availability were included.
Results and discussion. Angiotensin-converting enzyme inhibitors (ramipril and zofenopril), beta-blockers (nebivolol and carvedilol), calcium channel blockers (amlodipine), and statins are among the basic groups of drugs used in the treatment of cardiovascular diseases. Their action is manifested through balancing the endothelial mechanisms that relax blood vessels and those that can cause their contraction. They protect the vascular endothelium through improving the availability of vasodilators derived from the endothelium, have anti-inflammatory and antioxidant effects, downregulate the expression of adhesion molecules, and activate endothelial progenitor cells. Some of these drugs are used to reduce metalloproteinase activity, inhibit low‑density lipoprotein cholesterol oxidation, and lower serum prothrombotic factors.
Conclusions. The introduction of new endothelial protective agents should be an integral part of endothelial-targeted therapeutic strategies, thereby reducing morbidity and mortality associated with cardiovascular disease. Treatment guidelines should take into account the protective effect that cardiovascular drugs have on endothelial cells.
Keywords: nitric oxide, statins, ACE inhibitors, β-blockers, endothelial dysfunction, vascular endothelium, cardiovascular diseases.
© Farm Pol, 2025, 81(6): 359–368