Kinga Stempińska, Tadeusz Pietras, Karol Maksymilian Górski

Kwiat śmierci” w medycynie tradycyjnej i współczesnych badaniach biologicznych – szeroki potencjał lilii pajęczej (Lycoris radiata)

 

2026-06-19

Przedmiot badań. Lycoris radiata, powszechnie znana jako czerwona lilia pajęcza („higanbana”) – gatunek o istotnym znaczeniu etnofarmakologicznym, zakorzenionym w tradycji medycznej Azji Wschodniej.

Cel badania. Opracowanie przeglądu aktualnej wiedzy na temat tej rośliny, który integruje dane z zakresu botaniki, etnofarmakologii oraz współczesnych badań farmakologicznych.

Materiały i metody. Przegląd literatury, który został przeprowadzony z użyciem baz danych Pub-Med i Google Scholar.

Wyniki. W części botanicznej przedstawiono L. radiata jako cebulową bylinę o specyficznym cyklu rozwojowym (kwitnienie przed rozwojem liści) oraz złożonej strukturze genetycznej, obejmującej zarówno płodne formy diploidalne (var. pumila), jak i szeroko rozpowszechnione, bezpłodne triploidy (var. radiata), dominujące w niektórych regionach świata.

Zarysowano również kontekst tradycyjnego wykorzystania rośliny, który stanowił punkt wyjścia dla współczesnych badań nad jej aktywnością biologiczną. W medycynie tradycyjnej cebule L. radiata stosowano m.in. w stanach zapalnych i wybranych schorzeniach neurologicznych, jednak dane te mają charakter historyczny i nie odpowiadają współczesnym standardom oceny skuteczności.

Główna część pracy koncentruje się na analizie badań eksperymentalnych dotyczących aktywności biologicznej alkaloidów Amaryllidaceae. Związki takie jak likoryna, narciklazyna czy hippeastryna wykazują działanie antyproliferacyjne w licznych modelach in vitro oraz wybranych modelach in vivo, jednak brak jest obecnie wystarczających danych klinicznych potwierdzających ich skuteczność u ludzi. Szczególną uwagę poświęcono galantaminie, która stanowi przykład związku o udokumentowanym zastosowaniu klinicznym w terapii choroby Alzheimera, w przeciwieństwie do większości pozostałych alkaloidów pozostających na etapie badań przedklinicznych. Doniesienia dotyczące aktywności przeciwwirusowej (m.in. wobec SARS-CoV, SARS-CoV-2 czy wirusa grypy A) opierają się głównie na wynikach badań in vitro, rzadziej in vivo, co ogranicza możliwość ich bezpośredniej translacji klinicznej.

Wnioski. L. radiata stanowi obiecujące źródło biologicznie aktywnych związków, jednak jej potencjał terapeutyczny – zarówno w medycynie ludzkiej, jak i weterynaryjnej (np. w kontekście PRRSV) – wymaga dalszej weryfikacji. Konieczne są szczególnie badania nad biodostępnością, toksycznością oraz dobrze zaprojektowane badania przedkliniczne i kliniczne, które pozwolą na rzetelną ocenę bezpieczeństwa i skuteczności tych substancji.

Słowa kluczowe: ziołolecznictwo, Lycoris radiata, medycyna tradycyjna, etnofaramkologia, lilia pajęcza.

© Farm Pol, 2025, 81(12): 703–710

“The flower of death” in traditional medicine and modern biological research: the broad potential of the Spider Lily (Lycoris radiata)

Subject of the study. Lycoris radiata, commonly known as the red spider lily (‘higanbana’) – a species of significant ethnopharmacological importance, rooted in the medical traditions of East Asia.

Aim of the study. To compile a review of current knowledge on this plant, integrating data from the fields of botany, ethnopharmacology and current pharmacological research.

Materials and methods: A literature review was conducted using the PubMed and Google Scholar databases.

Results. In the botanical section, L. radiata is described as a bulbous perennial with a specific life cycle (flowering before leaf development) and a complex genetic structure, comprising both fertile diploid forms (var. pumila) and the widespread, sterile triploids (var. radiata), which are dominant in certain regions of the world.

The context of the plant’s traditional use was also described, which served as the starting point for modern research into its biological activity. In traditional medicine, L. radiata bulbs were used, amongst other conditions, for inflammation and selected neurological disorders; however, these data are of a historical nature and do not meet modern standards for assessing efficacy.

The main part of this review focuses on an analysis of experimental studies on the biological activity of Amaryllidaceae alkaloids. Compounds such as lycorine, narciclasine and hippeastrine exhibit antiproliferative effects in numerous in vitro models and selected in vivo models; however, there is currently insufficient clinical data to confirm their efficacy in humans. Particular attention has been paid to galantamine, which is an example of a compound with documented clinical use in the treatment of Alzheimer’s disease, in contrast to most other alkaloids, which remain at the preclinical research stage. Reports on antiviral activity (including against SARS-CoV, SARS-CoV-2 and influenza A virus) are based mainly on in vitro results, and less frequently on in vivo studies, which limits the possibility of their direct clinical translation.

Conclusions. L. radiata appears to be a promising source of biologically active compounds; however, its therapeutic potential – in both human and veterinary medicine (e.g. in the context of PRRSV) – requires further verification. In particular, studies on bioavailability and toxicity, as well as well-designed preclinical and clinical trials, are necessary to enable a reliable assessment of the safety and efficacy of these substances.

Keywords: ethnopharmacology, herbal medicine, traditional medicine, Lycoris radiata, spider lily.

© Farm Pol, 2025, 81(12): 703–710