Wiktoria Malujda, Joanna Michoń, Marta Karkoszka-Stanowska, Dorota Małgorzata Wrześniok

Czerniak amelanotyczny jako wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne

 

DOI: 10.32383/farmpol/224737

2026-07-14

Przedmiot badań. Czerniak należy do jednych z najczęstszych nowotworów skóry. Wyróżnia się postaci upigmentowane i nieupigmentowane, ale informacje dotyczące wariantów amelanotycznych tego nowotworu pozostają obecnie ograniczone. Niewystarczająco zdefiniowane kryteria kliniczne oraz złożony proces diagnostyczny przyczyniają się do opóźnionego rozpoznania czerniaka. Ograniczone możliwości terapeutyczne w połączeniu z dużą agresywnością zmian skutkują niekorzystnymi rokowaniami i znaczną śmiertelnością. Aktualnie opracowywane metody diagnostyczne i innowacyjne modele leczenia ukierunkowane są na zwiększenie prawdopodobieństwa szybkiego wykrycia czerniaka amelanotycznego i długoterminową poprawę zdrowia pacjentów.

Cel badań. Celem pracy było zebranie aktualnych informacji dotyczących metod diagnostycznych i terapeutycznych stosowanych w przypadku czerniaka amelanotycznego i zestawienie ich z modelami pozostającymi na etapie badań.

Materiały i metody. Przeglądu literatury dokonano z wykorzystaniem baz danych PubMed, Google Scholar i Scopus oraz słów kluczowych: „melanoma”, „amelanotic melanoma”, „diagnosis”, „therapy”, „epidemiology”. W pracy zawarto publikacje z lat 2020–2025. Uwzględniono również kilka starszych artykułów, niezbędnych dla uzupełnienia zgromadzonych informacji.

Wyniki. Rozpoznawany najczęściej u osób powyżej 50. roku życia, czerniak amelanotyczny stanowi około 2–20% wszystkich rejestrowanych przypadków tego nowotworu. Ocena zabarwienia zmiany oraz charakterystyka jej unaczynienia mogą wspomagać rozpoznanie czerniaka amelanotycznego, jednak nie stanowią jedynych kryteriów diagnostycznych. Do potencjalnych cech identyfikacyjnych zalicza się również asymetrię kształtu oraz obecność niebiesko-szarych punktów w obrębie struktury zmiany. W literaturze opisywane są ponadto białe linie na powierzchni guza oraz sporadyczne brązowe zabarwienie, które mogą dodatkowo wspierać proces diagnostyczny. Standardową metodą leczenia pozostaje chirurgiczne wycięcie zmiany z marginesem zdrowej tkanki. Nowoczesne strategie terapeutyczne, w tym immunoterapia i terapie celowane, mogą istotnie poprawić rokowanie pacjentów.

Wnioski. Dotychczasowe statystyki określają czerniak amelanotyczny jako nowotwór o wysokim prawdopodobieństwie błędnego rozpoznania, a około 89% odnotowywanych przypadków uznawane jest za inne zmiany o charakterze łagodnym lub złośliwym. Techniki ukierunkowane na poprawę skuteczności procesu diagnostycznego uwzględniają połączenie dermatoskopii z refleksyjną mikroskopią konfokalną, stosowanie wideodermatoskopii lub wykorzystanie różnych biomarkerów. Brak lub późne rozpoznanie czerniaka amelanotycznego przyczyniają się do małej efektywności jego terapii.

Słowa kluczowe: czerniak, czerniak amelanotyczny, diagnoza, terapia, epidemiologia.

© Farm Pol, 2026, 82(1): 27–35

Amelanotic melanoma as a diagnostic and therapeutic challenge

Research subject. Melanoma is one of the most prevalent types of skin cancer. Both pigmented and nonpigmented types can be distinguished; however, data concerning the amelanotic variant of this neoplasm is currently very scarce. Insufficiently defined clinical criteria and a complex diagnostic process contribute to the delayed diagnosis of this melanoma. Limited therapeutic options, combined with the high aggressiveness of the lesions, result in an unfavorable prognosis and a significant mortality rate. The diagnostic methods and innovative treatment models currently being developed are aimed at increasing the likelihood of early detection of amelanotic melanoma and a long-term improvement in patients’ outcomes.

Research object. The purpose of this research was to gather current information on diagnostic and therapeutic methods used in the treatment of amelanotic melanoma and to compare them with models still at the research stage.

Materials and methods. The literature review was conducted using the PubMed, Google Scholar and Scopus databases, as well as the following keywords: “melanoma”, “amelanotic melanoma”, “diagnosis”, “therapy”and “epidemiology”. The study includes publications from 2020 to 2025. Several older articles were also included to supplement the information gathered.

Results. Amelanotic melanoma, most frequently diagnosed in patients over 50 years of age, accounts for approximately 2–20% of all reported cases of this malignancy. Assessment of lesion pigmentation and vascular patterns may aid in its diagnosis, but these features alone are insufficient as definitive diagnostic criteria. Additional identifying characteristics include asymmetry of shape and the presence of blue-gray dots within the lesion structure. Reports in the literature also describe white lines on the tumor surface and occasional brown pigmentation, which may further support the diagnostic process. The standard treatment consists of surgical excision of the lesion with an appropriate margin of healthy tissue. Emerging therapeutic strategies, including immunotherapy and targeted therapies, have the potential to substantially improve patient prognosis.

Conclusion. Current statistics define amelanotic melanoma as a tumor with a high probability of misdiagnosis, with approximately 89% of reported cases being classified as other benign or malignant lesions. Techniques aimed at improving the effectiveness of the diagnostic process include combining dermatoscopy with reflective confocal microscopy, the use of videodermatoscopy, or employing various biomarkers. The lack of or late diagnosis of amelanotic melanoma contributes to the low effectiveness of its treatment.

Keywords: melanoma, amelanotic melanoma, diagnosis, therapy, epidemiology.

© Farm Pol, 2026, 82(1): 27–35