Mateusz Ramut, Weronika Borymska, Maria Zych

Rola ziela brodziuszki (Andrographidis herba) w terapii wirusowych zakażeń dróg oddechowych

DOI: 10.32383/farmpol/235950

2026-10-02

Wstęp. Choroby zakaźne pozostają znacznym obciążeniem dla systemów opieki zdrowotnej, co jest potęgowane przez narastający problem oporności na leki przeciwdrobnoustrojowe. Sytuacja ta wymusza poszukiwanie bezpiecznych alternatyw terapeutycznych o szerokim spektrum działania, w tym z wykorzystaniem fitoterapii. Jedną z roślin, która w ostatnim czasie wzbudziła szczególne zainteresowanie badaczy z całego świata, jest brodziuszka wiechowata (Andrographis paniculata (Burm. f.) Nees). Pozyskiwany z niej surowiec – ziele brodziuszki (Andrographidis herba), wykazuje wiele właściwości przeciwwirusowych i immunomodulujących.

Cel pracy. Celem niniejszej pracy był przegląd literatury naukowej oraz podsumowanie obecnego stanu wiedzy na temat zastosowania preparatów z ziela brodziuszki w leczeniu wirusowych infekcji dróg oddechowych, ze szczególnym uwzględnieniem syncytialnego wirusa oddechowego (RSV), wirusów grypy, koronawirusów (w tym SARS-CoV-2) oraz nieswoistych infekcji wirusowych.

Metodyka wyszukiwania i doboru piśmiennictwa. Przegląd piśmiennictwa oparto na przeszukaniu baz danych: Google Scholar, PubMed, ScienceDirect, Scopus oraz Cochrane Central Register of Controlled Trials. Wyszukiwanie literatury przeprowadzono przy użyciu następujących haseł: „Andrographis paniculata”, „andrographolide”, „COVID-19”, „RSV”, „Respiratory Syncytial Virus”, „influenza”, „upper respiratory tract infection”, „common cold”, „antiviral”, „clinical trial”, „double‑blind”, „quadruple‑blind”, „in vitro”, „in vivo”, „drug resistance”, „phytochemistry”.

Wyniki. Przeanalizowana literatura wskazuje, że ekstrakty z ziela brodziuszki, a w szczególności ich główny związek aktywny – andrografolid, wykazują właściwości przeciwzapalne oraz aktywność przeciwwirusową wobec wirusów wywołujących infekcje dróg oddechowych, w tym wirusów grypy i SARS-CoV-2. Dane kliniczne potwierdzają ich skuteczność w łagodzeniu nasilenia i skracaniu czasu trwania objawów w nieswoistych infekcjach górnych dróg oddechowych. W kontekście łagodnych przypadków COVID-19 dotychczasowe obserwacje są obiecujące, jednak ostateczne dowody kliniczne pozostają wciąż niewystarczające, natomiast doniesienia o aktywności wobec wirusów grypy i RSV opierają się obecnie na danych przedklinicznych, przy czym wyniki dotyczące hamowania namnażania RSV są niejednoznaczne. Ogólny potencjał terapeutyczny jest wyraźnie ograniczony, głównie ze względu na słabą rozpuszczalność w wodzie i niską biodostępność ogólnoustrojową aktywnych fitozwiązków, co wskazuje na konieczność opracowania nowych systemów dostarczania leków.

Wnioski. Preparaty z ziela brodziuszki mogłyby stanowić wartościową terapię wspomagającą w łagodnych, nieswoistych infekcjach dróg oddechowych, jednak ostateczne potwierdzenie ich skuteczności klinicznej wciąż wymaga przeprowadzenia szeroko zakrojonych, wieloośrodkowych prób. Rozwiązaniem omijającym problem niskiej biodostępności systemowej związków czynnych ziela brodziuszki może być opracowanie preparatów o działaniu miejscowym (np. aerozoli). Taka postać leku pozwala na osiągnięcie odpowiedniego stężenia terapeutycznego w obrębie błon śluzowych dróg oddechowych, dodatkowo ograniczając ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych.

Słowa kluczowe. Andrographidis herba, infekcje dróg oddechowych, COVID-19, fitoterapia, RSV.

© Farm Pol, 2026, 82(4): 183–196

The role of Andrographis herb (Andrographidis herba) in the treatment of viral respiratory tract infections

Research’s subject. Infectious diseases remain a significant burden on healthcare systems, which is exacerbated by the growing problem of antimicrobial resistance. This situation necessitates the search for safe, broad-spectrum therapeutic alternatives, including the use of phytotherapy. One of the plants that recently attracted particular interest from researchers worldwide is Andrographis paniculata (Burm. f.) Nees. The raw material derived from it – Andrographis herb (Andrographidis herba) – exhibits numerous antiviral and immunomodulatory properties.

Purpose. The objective of this study was to review the scientific literature and summarize the current state of knowledge regarding the use of Andrographis paniculata herb preparations in the treatment of viral respiratory tract infections, with a special focus on the respiratory syncytial virus (RSV), influenza viruses, coronaviruses (including SARS-CoV-2), and non-specific viral infections.Material and methods. This literature review is based on a thorough search of Google Scholar, PubMed, ScienceDirect, Scopus, and the Cochrane Central Register of Controlled Trials. The literature search was conducted using the following terms: “Andrographis paniculata”, “Andrographolide” “COVID-19”, “RSV”, “Respiratory syncytial virus”, “influenza”, “upper respiratory tract infection”, “common cold”, “antiviral”, “clinical trial”, “double‑blind”, “quadruple‑blind”, “in vitro”, “in vivo”, “drug resistance”, “phytochemistry”.

Results. The reviewed literature indicates that Andrographis herb extracts, particularly their main active compound, andrographolide, exhibit anti-inflammatory properties and antiviral activity against viruses causing respiratory tract infections, including influenza and SARS-CoV-2. Clinical data demonstrate their efficacy in reducing the severity and duration of symptoms in non-specific upper respiratory tract infections. In the context of mild COVID-19 cases, current observations are promising, yet definitive clinical evidence remains insufficient, whereas reports on activity against influenza and RSV are currently based on preclinical data, with results regarding the inhibition of RSV replication being inconclusive. The overall therapeutic potential is notably limited, mainly due to the poor aqueous solubility and low systemic bioavailability of the active phytochemicals, driving the need for novel drug delivery systems.

Conclusions. Preparations of the Andrographis herb could serve as a valuable supportive therapy in mild, non-specific respiratory tract infections, yet definitive confirmation of their clinical efficacy still requires large-scale, multicenter trials. Development of locally acting preparations (e.g., aerosols) may serve as a solution to bypass the problem of low systemic bioavailability of the Andrographis herb active compounds. Such dosage forms allow for achieving a therapeutic concentration within the respiratory tract mucosa while additionally reducing the risk of systemic adverse effects.

Keywords: Andrographidis herba, respiratory tract infections, COVID-19, phytotherapy, RSV.

© Farm Pol, 2026, 82(4): 183–196